|
MÖ. 516 |
Pers
Hükümdarı Dara’nın Aras Bölgesini işgali |
|
MÖ. 351 |
Ermenilerin bulundukları bölgelerin Makedonya Kralı İskender tarafından
işgali |
|
MÖ. 190 |
Ermenice’nin resmi dil olarak kabulü |
|
MÖ. 150 |
Partlı Arsas (Arşak)’ın Ermenilerin başına
geçerek Arşaguni Sülalesini kurması |
|
MÖ. 64 |
Romalıların Arşaguni Sülalesine son vermesi |
|
226 |
Ermenilerin bulundukları bölgelerin Perslerin
eline geçmesi |
|
301 |
Ermenilerin Hıristiyanlığı kabulleri |
|
403 |
Ermeni alfabesinin kabulü |
|
413 |
İncil’in Ermenice’ye tercümesi |
|
430 |
Ermenilerin mezhep ihtilafları |
|
433 |
Ermenilerin bulundukları yerlerin Bizanslılarca
işgali |
|
451 |
Ermenilerin Sasanilere karşı isyanı |
|
484 |
Sesanilerin Ermenilere bazı imtiyazlar vermeleri |
|
527 |
Ermenilerin Roma ve Bizans Kiliselerinden Uzaklaşmaları |
|
639-640 |
Ermenilerin bulundukları yerlerin Araplar tarafından
fethi |
|
850 |
Ermenilerin Araplara karşı isyanı |
|
961 |
Ani Ermeni Baronluğunun kurulması |
|
1014 |
Türklerle Ermenilerin karşı karşıya gelmeleri |
|
1022
|
Ermeni topraklarının İmparator
II. Basileios tarafından Bizans topraklarına katılması üzerine 40 bin
Ermeni Anadolu'ya sürgün edildi.
|
|
1046
|
Ermeni hanedanları Bizans İmparatoru IX.
Konstantin tarafından katledilerek yok edildi.
|
|
1054
|
Sultan Tuğrul Bey döneminde Selçuklulara
bağlanan Ermenilere özerklik verildi.
|
|
1098
|
Ermeniler Haçlılarla işbirliği yaptılar.
|
|
1461
|
Fatih Sultan Mehmed, Bursa'daki Ermeni Piskoposu
Hovakim'i (Ovakim) İstanbul'a getirterek kendisine Patrik unvanını verdi
ve Ermenilere birçok haklar tanıdı.
|
|
1567
|
Türk matbaasının kurulmasından 160 yıl kadar
önce Venedik'te matbaacılık eğitimi görmüş olan Sivaslı Apkar adındaki
bir papaza İstanbul'da bir Ermeni matbaası açması için izin verildi.
|
|
1790
|
İlk resmi Ermeni Okulu, Amira
Miricanyan ve Şnork Mığırdıç tarafından Kumkapı Fıçıcı Sokak'ta kuruldu.
|
|
1823
|
Artin Bezciyan adlı Ermeni, Kumkapı'da Bezciyan
Okulu'nu kurdu.
|
|
1824
|
Patrik Karabet, Ermenice gramer okutan Kumkapı
Okulu'nu Patrikhane'nin himayesine aldı.
|
|
1853
|
(22 Ekim) Ermeni Maarif Komisyonu kuruldu.
|
|
1876
|
Kurulan Mecliste Ermeni milletvekilleri de
katıldı.
|
|
1877
|
(7 Aralık) Ermeni Milli Meclisi, Ermeni halkının
askere yazılarak savaşa katılma kararını aldı.
|
|
1878
|
(13
Nisan) İstanbul Ermeni Patriği Nerses, İngiltere Dışişleri Bakanı Salisbury'ye
gönderdiği muhtırada, Türklerle beraber yaşayamayacaklarını bildirdi.
(13
Temmuz) Berlin Anlaşması imzalandı. Bu anlaşmaya, Osmanlı Ermenileriyle
ilgili 61. madde eklendi.
(3
Ağustos) İngiltere Dışişleri Bakanı Lord Salisbury, İstanbul Büyükelçisi
Layard'a gönderdiği talimatta, Osmanlı Hükümeti'nin Doğu'da reformlara
başlaması gerektiğini bildirdi.
|
|
1890
|
(20
Haziran) Erzurum İsyanı
(Temmuz)
Kumkapı Nümayişi
Birinci Sason İsyanı
|
|
1892 - 1893
|
Merzifon, Kayseri, Yozgat isyanları
|
|
1895
|
(30
Eylül) Babıâli olayı
Kasım
ayında, Ermenilerin Maraş'ta isyan teşebbüsü
|
|
1896
|
30
Ekim İstanbul'da Ermeni eylemi
(1
Haziran) I. Van isyanı
(26
Ağustos) Osmanlı Bankası Olayı
|
|
1902
|
Ermeni dilcilerden H. Acaryan, "Ermeni
Dili'ne Türk Dili'nin Tesiri ve Ermenilerin Türkçe'den Aldıkları Sözler"
adında bir eser yazdı.
|
|
1904
|
İkinci Sason isyanı
|
|
1905
|
(21 Temmuz) Yıldız Camii'nde, Osmanlı Padişahı
II. Abdülhamid'e suikast teşebbüsü.
|
|
1908
|
Ermenilerin
Jamanak adlı gazetesi yayın hayatına başladı.
İkinci
Meclis açıldı ve Ermeni komitecilerden bazıları Millet Meclisi'ne girdi.
|
|
1909
|
(14 Nisan) Adana'da Ermeni isyanı
|
|
1915
|
(15
Nisan) II. Van İsyanı
(24
Nisan) Osmanlı Devleti aleyhinde faaliyette bulunan Ermeni komiteleri
kapatıldı. Bu komitelerin idarecilerinden 2345 kişi tutuklandı.
(3
Mayıs) Ermeniler Van'da büyük bir katliama giriştiler.
(27
Mayıs) Yer Değiştirme (Tehcir) Kanunu çıkarıldı.
|
|
1918
|
(1
Şubat) Ermeni komitacı Arşak, Bayburt'ta katliam yaptı.
(25
Nisan) Ermeni komitacılar, Kars'ın doğusundaki Subatan köyünde 750 Müslüman'ı
katletti.
(1
Mayıs) Ermeni komitacılar, Kars'ta, aralarında çocukların da bulunduğu
60 Müslüman'ı katletti.
|
|
1919
|
(20 Kasım) Osmanlı bürokrasisinde üst düzeyde
görev yapan Bogos Nubar Paşa ve Şerif Paşa, Ermeni-Kürt bağımsızlık
belgesini imzaladılar.
|
|
1920
|
(12
Ocak) 450 kişilik Ermeni süvari birliği, Antep'in Arapdar köyünde Müslümanlar'a
işkence yaptı.
(2
Aralık) Gümrü Anlaşması imzalandı.
|
|
1921
|
(15
Mart) Talat Paşa, Berlin'de Ermeniler tarafından katledildi.
(6
Aralık) Sait Halim Paşa'yı Ermeniler Roma'da katletti
(16
Mart) Moskova Anlaşması imzalandı.
(18
Mart) Ermeni Misak Torlakyan, Azerbaycan İçişleri Bakanı Cevanşir Han'ı,
Tepebaşı'ndaki Pera Palas Oteli önünde öldürdü.
(13
Ekim) Kars Anlaşması imzalandı.
|
|
1922
|
(22 Temmuz) Cemal Paşa, Tiflis'te Ermeniler
tarafından katledildi.
|
|
1923
|
Ermeni
asıllı Münib Boya, Van milletvekili olarak meclise girdi.
(24
Temmuz) Lozan Anlaşması imzalandı.
|
|
1934
|
Franz Werfel'in, "Musa Dağ'da Kırk Gün"
adlı romanı, ABD'de İngilizce yayımlandı.
|
|
1935
|
(15 Aralık) Pangaltı Ermeni Kilisesi'nde
toplanan bir grup Ermeni, Franz Werfel'in, "Musa Dağ'da Kırk Gün"
adlı eserini "Türk milleti hakkında iftiralarla dolu olduğu"
gerekçesiyle yaktı.
|
|
1936
|
Franz Werfel'in, "Musa Dağ'da Kırk Gün"
adlı eserinin Fransa'da yayımlanması, Türk basınının tepkisini çekti.
|
|
1937
|
Cevat
Rıfat Atilhan, "Musa Dağı" adında kitap yazarak, Franz Werfel'in
eserinin gerçekleri yansıtmadığını bildirdi.
Werfel'in,
"Musa Dağ'da Kırk Gün" adlı eserinin filme alınmasının engellenmesi,
ABD Dışişleri Bakanlığı nezdinde gündeme geldi.
|
|
1943
|
Ermeni asıllı Berç Türker Keresteci, Afyonkarahisar
milletvekili oldu.
|
|
1957
|
Mığırdıç Şellefyan, 27 Ekim seçimlerinde,
Demokrat Parti listesinden İstanbul milletvekili seçildi.
|
|
1964
|
(24 Aralık) Kıbrıs Dışişleri Bakanı Kipriyanu
Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nde "Ermeni Meselesini"
ortaya atarak Türkiye aleyhine karar çıkarmaya çalıştı.
|
|
1965
|
(24 Nisan) Brezilya'nın Sao Paulo kentinde,
Ermeniler tarafından Türkiye aleyhine gösteri düzenlendi.
|
|
1969
|
(24 Nisan) Londra'da, Türk Elçiliği önünde
Ermeniler tarafından gösteri yürüyüşü tertip edildi.
|
|
1973
|
(27 Ocak) Türkiye'nin Los Angeles Başkonsolosu
Mehmet Baydar ve yardımcısı Bahadır Demir, Mığırdıç Yanıkyan adlı Ermeni
tarafından katledildi.
|
|
1975
|
(20
Ocak) ASALA (Gizli Ermeni Kurtuluş Ordusu) örgütü kuruldu.
(22
Ekim) Viyana'da, Büyükelçi Daniş Tunalıgil katledildi.
(24
Ekim) Paris'te, Büyükelçi İsmail Erez ile polis Talip Yener katledildi.
|
|
1976
|
(16
Şubat) Beyrut Büyükelçiliği Birinci Kâtibi Oktay Cerit katledildi.
(28
Mayıs) Zürih Çalışma Ateşeliği Bürosu bombalandı. Saldırının faili olduğu
anlaşılan Noubar Soufoyan adlı bir Ermeni yakalandı, yargılandı ve suçu
sabit görülerek 15 ay hapis cezasına çarptırıldı.
|
|
1977
|
(29
Mayıs) İstanbul Yeşilköy Havaalanı'na ve Sirkeci garına patlayıcı madde
atıldı, saldırıda 4 kişi öldü ve 31 kişi yaralandı. Saldırıları "Aşırı
Ermeni Hareketleri Örgütü" üstlendi.
(9
Haziran) Vatikan Büyükelçisi Taha Carım katledildi.
|
|
1978
|
(3
Ocak) Brüksel Büyükelçiliği'ne patlayıcı madde atıldı. Saldırıyı "Ermeni
Yeni Direniş Örgütü" üstlendi.
(3
Ocak) Londra'daki Türk bankasına patlayıcı madde atıldı. Saldırıyı "Ermeni
Yeni Direniş Örgütü" üstlendi.
(2
Haziran) Madrit'te, Büyükelçi Zeki Kunaralp'ın eşi Necla Kunaralp ve
emekli Büyükelçi Beşir Balcıoğlu katledildi.
(8
Temmuz) Paris Büyükelçiliği Çalışma Ataşeliği ve Türkiye Turizm Bürosuna
patlayıcı maddeler atıldı. Saldırıyı "Ermeni Soykırım Adalet Komandoları"
üstlendi.
(6
Aralık) Cenevre Başkonsolosluğu'na patlayıcı madde atıldı. Saldırıyı
"Ermeni Yeni Direniş Örgütü" üstlendi.
(17 Aralık) THY
Cenevre Bürosuna patlayıcı madde atıldı. Saldırıyı "Ermeni Gizli
Kurtuluş Örgütü (ASALA)" üstlendi.
|
|
1979
|
(15
Nisan) Yunan Hükümeti, Atina'nın Nea Simirna meydanında "'Ermeni
İntikam Anıtı' nın dikilmesine izin verdi.
(22
Ağustos) Cenevre Başkonsolosluğu'nda Konsolos Yardımcısı Niyazi Adalı'ya
karşı suikast düzenlendi. Saldırıda 3 kişi yaralandı. Saldırıyı ASALA
üstlendi.
(27
Ağustos) THY Frankfurt Bürosuna patlayıcı madde atıldı. Saldırıyı ASALA
üstlendi.
(4
Ekim) THY Kopenhag Bürosuna patlayıcı madde atıldı. Saldırıyı ASALA
üstlendi.
(12
Ekim) Lahey'de, Amsterdam Büyükelçisi Özdemir Benler'in oğlu Ahmet Benler
katledildi.
(22
Aralık) Paris'te Turizm Müşaviri Yılmaz Çopan katledildi.
|
|
1980
|
(10
Ocak) ASALA, THY Tahran Bürosuna bombalı saldırıda bulundu.
(6
Şubat) Büyükelçi Doğan Türkmen, Bern'de saldırı sonucu yaralandı.
(10
Mart) Ermeni teröristler THY'nın Roma Bürosunu bombaladılar. Saldırıda
2 İtalyan hayatını kaybetti, 14 İtalyan da yaralandı.
(8
Nisan) ASALA, Sayda toplantısında, Kürtlerle Ermeniler arasında benzerlik
olduğunu iddia ederek Kürtleri kan kardeşi olarak ilân etti.
(17
Nisan) Vatikan Büyükelçisi Vecdi Türel silahlı saldırıya uğradı. Koruma
görevlisi Tahsin Güvenç yaralandı.
(19
Nisan) ASALA, Marsilya Türk Konsolosluğu'na roketatarlı saldırı düzenledi.
(31
Temmuz) Atina İdari Ateşemiz Galip Özmen ve kızı Neslihan Özmen acımasızca
katledildi.
(5
Ağustos) Lyon'da, Ermeniler tarafından konsolosluğun basılması sonucu
Kadir Atılgan, Ramazan Sefer, Kavas Bozdağ ve Hüseyin Toprak adlı vatandaşlar
yaralandı.
(26
Eylül) Paris'te, Basın Ataşemiz Selçuk Bakkalbaşı silahlı saldırıya
uğradı ve ağır yaralandı.
(10
Kasım) ASALA örgütü, Strasburg Türk Konsolosluğu'na bir saldırı düzenledi.
(17
Aralık) Sidney Başkonsolosu Şarık Arıkyan ile koruma polisi Engin Sever
katledildi.
|
|
1981
|
(13
Ocak) Paris Büyükelçiliği Maliye Müşaviri Ahmet Erbeyli'nin arabasına
bomba konuldu; Erbeyli ölümden döndü.
(4
Mart) Paris'te Çalışma Müşaviri Reşat Moralı ile din görevlisi Tecelli
Arı şehit edildi.
(3
Nisan) Kopenhag'da, Çalışma Müşaviri Cavit Demir, evine giderken Ermeni
teröristlerce kurşunlandı ve ağır şekilde yaralandı.
(9
Haziran) Cenevre'de, sözleşmeli sekreter olarak görev yapan Mehmet S.
Yergüz katledildi. Olayı ASALA üstlendi.
(24
Eylül) Paris Başkonsolosluğu'nu basan Ermeniler, güvenlik görevlisi
Cemal Özen'i acımasızca katlettiler.
(3
Ekim) Roma Büyükelçiliği 2. Katibi Gökberk Ergenekon, Ermeni teröristlerin
silahlı saldırısına uğradı ve ağır yaralanarak saldırıdan kurtuldu.
(27
Kasım) Avrupa'da bulunan "Ermeni Öğrenciler Birliği" ile "'Kürt
Öğrenci Derneği", Londra'da ortak bildiri yayınladılar.
|
|
1982
|
(28
Ocak) Los Angeles'da, Başkonsolos Kemal Arıkan, Harry Sasunyan ve Kirkor
Saliba tarafından katledildi.
(8
Nisan) Ottowa Büyükelçiliği Ticari Müşaviri Kemalettin Kâni Güngör silahlı
saldırı sonucu yaralandı.
(5
Mayıs) ABD'nin Boston Bölgesi Fahri Konsolosu Okan Gündüz katledildi.
(7
Haziran) Lizbon Büyükelçiliği İdari Ataşesi Erkut Akbay katledildi.
Bu arada, Ottowa Büyükelçiliği Askeri Ataşesi Atilla Altıkat, Bulgaristan
Burgaz Başkonsolosluğu İdari Ataşesi Bora Süelkan ve Lizbon Büyükelçiliği
Maslahatgüzarı Yurtsev Mıhçıoğlu'nun eşi Cahide Mıhçıoğlu da silahlı
saldırıya uğradılar. Türkiye'nin Kanada Büyükelçiliği görevinde bulunan
Coşkun Kırca da, silahlı saldırıya uğradı.
(7
Ağustos) 3 Ermeni terörist, Ankara Esenboğa Havalanına silahlı, bombalı
saldırı düzenlediler ve katliam yaptılar. Otomatik silahlarla ve bombalarla
orada bulunanlara saldıran teröristler, 3'ü emniyet görevlisi olan toplam
9 kişiyi öldürdüler ve 78 kişiyi yaraladılar. Levon Ekmekçiyan isimli
terörist yakalandı
.
(10 Ağustos) Artin Penik adlı Ermeni, Esenboğa katliamından duyduğu
üzüntüyü dile getirerek, kendini yakmak suretiyle Ermeni terörünü lânetledi.
|
|
1983
|
(29
Ocak) Levon Ekmekçiyan, 1982 yılı Esenboğa baskını nedeniyle Ankara'da
idam edildi.
Harut
Levonyan ve Rafi Elbekyan adlı iki Ermeni militan tarafından Türkiye'nin
Yugoslavya Büyükelçisi'ne düzenlenen suikast sırasında, yoldan geçen
bir Belgrad'lı öldü.
(15
Temmuz) ASALA mensubu teröristler, Paris Orly Havalimanı THY Bürosuna
bombalı saldırı düzenledi. Olayda, 4'ü Fransız, 2'si Türk, 1'i ABD'li
ve 1'i İsveç'li olmak üzere toplam 8 kişi hayatını kaybetti. 60 kişi
de yaralandı.
(27
Temmuz) Türkiye'nin Lizbon Büyükelçiliği'ni basan 5 Ermeni ölü olarak
ele geçirildi.
|
|
1985
|
(12 Mart) Ottowa Büyükelçiliği, silahlı,
bombalı 3 Ermeni terörist tarafından basıldı. Kanada'lı koruma görevlilerinden
biri vurulup öldürüldü. Büyükelçi Coşkun Kırca yaralı olarak kurtuldu.
|
|
1991
|
(21
Ocak) Ermeniler, Hacılar kentine bombalı saldırı düzenledi. Saldırıda
3 Sovyet askeri ile 2 Azeri öldü. Ermeniler ayrıca, Azerbaycan'ın Sesi
gazetesi muhabiri Savâtin Askerova'yı katletti.
(13
Nisan) Karabağ'da, Ermeniler ile Azeriler arasında çatışmalar çıktı.
Azeri köyleri Ermeniler tarafından top ateşine tutuldu.
(23
Nisan) Suşa kasabasına bağlı Azeri köyleri, Ermeni köylerinden açılan
top ve makineli tüfek ateşine maruz kaldı. Olayda 3 Azeri öldü, 3 ev
yıkıldı, 3 ev de oturulamaz hale geldi.
(26
Nisan) Karabağ bölgesinde 4 Azeri güvenlik görevlisi öldürüldü. Olayı
"Karabağ Savaşçıları" adlı Ermeni örgütü üstlendi.
(23 Eylül) Ermenistan
bağımsızlığını ilan etti. (26 Aralık) Sovyetler Birliği dağıldı.
23 Eylül'de bağımsızlığını ilan eden Ermenistan fiilen ve hukuken bağımsız
oldu.
|
|
1996
|
Levon Ter-Petrosyan, ikinci defa Ermenistan
Devlet Başkanı seçildi.
|
|
1997
|
(20
Mart) Taşnaksutyun örgütü liderlerinden Robert Koçaryan, Ermenistan
Başbakanı oldu.
(20
Aralık) Ermeniler, Surp Agop Hastanesi'nin 160. yıldönümünü yılbaşı
şöleniyle birlikte kutladılar.
Türkiye
Gazeteciler Cemiyeti, 1997 Sedat Simavi Ödülü'nü gazetecilik dalında
Garbis Özatay'a verdi.
|
|
1998
|
Cumhurbaşkanı
Süleyman Demirel, Jamanak gazetesinin 90. kuruluş yıldönümü vesilesiyle,
gazetenin editörü Ara Koçunyan'ı Cumhurbaşkanlığı köşkünde kabul etti.
(Şubat)
Ermenistan Devlet Başkanı Levon Ter-Petrosyan istifa etti. Böylece Robert
Koçaryan'a liderlik yolu açıldı. Petrosyan, Karabağ'da barış istediği
için aşırı milliyetçilerin tepkisini çekmişti.
(Şubat)
Petrosyan'ın istifasını değerlendiren Azerbaycan Halk Cephesi Başkanı
Elçibey, Koçaryan'ın geçmişte Rusları arkasına alarak Karabağ'da Azerbaycan'a
karşı ayaklandığını bildirdi.
(30
Mart) Koçaryan, Ermenistan Devlet Başkanlığı'na seçildi.
(Temmuz)
Bölücü örgüt PKK'nın başı Abdullah Öcalan, Ermenistan yönetiminden,
örgüte özel köy tahsis edilmesini istedi.
(14
Ekim) Mesrob Mutafyan, Türkiye Ermenileri 84. Patriği seçildi.
|